و « صاحب ذخيره » ، سيد اسماعيل جرجانى « 1 » ، نوشته هر گاه باشد رسوب سويقى مانند دانه‌هاى ارزن ، دليل بر ذوبان اعضاء باطنى و انجراد عروق است و اگر ذوبان و انجراد استخوان‌هاست سفيد سنگين مىباشد و يا غير ؛ به سبب طول مسافت و تصرّف حرارت غريبه در آن . و « محمد بن زكريا » گفته كه : اين محال است ؛ جهت آن كه جوهر رگ و استخوان ، البتّه صلب‌تر از جوهر گوشت دل است . و قوّت حرارت هر گاه به حدّى باشد كه رگ و استخوان را بگدازد و بخراشد ، پس گداز لحم دل در آن حال آسان‌تر خواهد بود از آن و به رسيدن اندك آسيبى به دل باعث هلاكت است ، چه جاى گداز و انجراد لحم قلب كه اين بعد از مرگ است . [ قسم سوم ] : امّا رسوب لحمى يعنى شبيه به قطعه‌هاى گوشت ريزه . سبب آن ، مانند سبب كرسنى است . بدان كه رسوب لحمى هر چند در حمرت با كرسنى مشابه است و ليكن در شكل متفاوت ؛ زيرا كه صغر مقدار كرسنى قريب به استداره است ؛ به خلاف لحمى كه چنين نيست . و حدوث اين از دو سبب است : يكى ، آن كه از اعضاء اصليه حادث گردد و يا غير اين . دوم ، آن كه از رطوبات : امّا از اعضاء اصليه آن چه قابل رسوب لحمى است ، كليه و كبد است نه غير اين هر دو ؛ چنان چه در رسوب كرسنى ذكر يافت . و از اعضاء غير اصليه عضوى كه قابل تكوّن رسوب باشد به غير لحم نيست كه اجزاء منفصلهء آن شبيه بدان است و ليكن اكثر لحم به طرف خارج بدن است براى فايدهء خلقت آن كه در اعضاء مفرده ذكر يافت و از رطوبات آن چه قابل رسوب لحمى است ، سواى دم

--> ( 1 ) . سيد اسماعيل جرجانى . ذخيرهء خوارزمشاهى ، افست بنياد فرهنگ ايران ، تهران 1355 ص 99 .